Dünyanın evrimi

Azoik devir (canlısız)

13,5 milyar Büyük patlama ile maddenin evriminin başlaması : Big Bang Ayrıntılı bilgi : İnsanlık Tarihi, Alaeddin Şener, sayfa 33-38Bilim ve Teknik Dergisi sayı: 377

Büyük patlamadan 10-35 saniye sonra atom altı parçacıkları ; Kuarkların oluşması
Büyük patlamadan 1 saniye sonra Gama ışınları
Büyük patlamadan 3 dakika sonra genişleyen evrenin yarıçapı 40 ışık yılı noktaya ulaşması
Büyük patlamadan 100 bin yıl sonra maddenin görünmesi
Büyük patlamadan 3 milyon yıl sonra ilk elementler Helyum ve Hidrojen’in ortaya çıkması Büyük patlamadan sonraki aşamalar :Yaşamın Kökeni, Osman Gürel, Sayfa 13 ve 48)
5 milyar, Güneş’in oluşması
4,5 milyar, Dünya’nın oluşması
4 milyar, Ay’ın oluşması

Arkeozoik devir (canlılı)

3,5 milyar Canlılığa geçiş ve tek hücreliler

3,465 milyar, Cynobacteria benzeri canlılar
3 milyar, prekaryotlar (çekirdeksiz tek hücreliler)
2 milyar, ökaryotlar (çekirdekli tek hücreliler)

Proterozoik devir

1,5 milyar , 600 milyon, bakteriler – deniz yosunları – mantarlar – ilkel canlılar
1,2 milyar, eşeyli üreme
700 milyon hayvanlar ve bitkiler farklılaşıyor

Paleozoik devir

600-500 milyon,Kambriyen dönemi omurgasız deniz canlıları
500 milyon , omurgalı deniz canlıları, yaşamın karalara geçmeye başlaması
500-400 milyon,Ordovisyen dönemi kabuklular,midyegiller, deniz yosunları, su otları
440-400 milyon, Silurian dönemi , soluk alan hayvanlar
400-350 milyon, Devonian dönemi, Amfibiler, kafadan bacaklılar
350-300 milyon, Missisippian dönemi , karaların genişlemesi, ilkel kafadan bacaklılar, kanatlı böcekler
300-270 milyon, Pennysylvanian dönemi, sıcak iklim, bataklıklar, iri sürüngenler, böcekler
270-220 milyon, Permiyen dönemi, sürüngen türleri

Mezozoik devir (orta evrim düzeyinde canlılık)

220 – 180 milyon,Triassic dönem, volkan etkinlikleri , deniz sürüngenleri,
200 milyon eski (arkaik) (yumurtlayan) memeliler
180-135 milyon,Jurassic dönem, dinazorlar, kozalaklı bitkiler
135-70 milyon, Cretaceous dönemi, dev kertengelelerin yok oluşu, çiçekli ağaçlar,günümüz böcekleri
100 milyon yeni (eteneli) (plesentalı) memeliler

Cenozozik devir (son jeolojik dönem)

70-60 milyon,Paleogene dönemi, Paleocene çağı, kemirgenler (prosimiyen) (kemirgen memeliler) ağaçsivrifaresi, kuşlar
65 milyon, dinazorların yok oluşu
60-40 milyon, Paleogene dönemi, Eocene çağı, yüksek memeliler (primatlar)
40-25 milyon, Paleogene dönemi, Oligocene çağı, hançerdişli kedigiller
30 milyon, antropoidler (insana yaklaşan primatlar)
25-10 milyon, Neogene dönemi, Miocene çağı, otlayan memeliler, Catharhin’ler (insanınkine benzeyen diş yapısı bulunan eski dünya maymunları)
10-1 milyon, Neogene dönemi, Pliocene çağı, dağların yükselmesi, iklimin soğuması
20 milyon, insanımsılar (homonoidler)
15 milyon, kuyruksuz iri maymunlar (ape’lar)
7,5 milyon, Pongit’ler (Orangutan soy ağacının ayrılması)
6 milyon, Panida’lar (Goril ve Şempaze soy ağacının ayrılması)
5 milyon, insansılar (hominidler)
4-3 milyon, Australopithecus
4 milyon, insansıların dikilmesi (hominianlar) (ayağa kalkması) Bilim ve Buluşlar Tarihi, Isaac Asimov, sayfa 9-12 Bilim ve Teknik Dergisi sayı: 373 İnsanlık Tarihi, Alaeddin Şener, sayfa 48-64
3 milyon, insan cinsi (homo) ve onun ilk türü (homo habilis)

Paleolitik Kültür Evresi başlangıcı (Eski Taş Çağı)

2,5 milyon, kültürel evrimin organik evrim önüne geçmesi,
2,5 – 2 milyon, dik duran insan türü (homo erectus), taş aletler
1 milyon, Quaternary dönemi, Pleistocene çağı (10 bin yıla kadar) düşünen insan türü (homo sapiens) , buzulların yayılması
500 bin, Ateş kullanımı
200 bin, Çağdaş tipte düşünen insan (modern homo sapiens) (bugün var olan ırklar), din Bilim ve Buluşlar Tarihi, Isaac Asimov, sayfa 17, Cenazede yiyecek ve içecekler sık sık ölüyle gömülüyordu. Eğer ölümden sonra hayat olduğunu hissettilerse bunu din dediğimiz şeyin ilk olarak ortaya olarak düşünebiliriz

Mezolitik Kültür Evresi başlangıcı (Orta Taş Çağı)

31-13 bin, Sanat31 bin, Güney Afrika’daki Classies Irmağı ağzındaki Cosquer Mağarası en eski resimleri
31 bin, Fransa’daki Chauvet Mağarası resimleri
25 bin, Cosquer Mağarası resimleri
17 bin, Lascaux mağarası resimleri
15 bin, Tuc d’Audoubert Mağarası resimleri
13 bin Niaux Mağarası resimleri
14 bin, Hayvanların evcilleştirilmesi1950’lerde Kuzey Irak’ta insanlarla birlikte köpek fosilide bulunmuştur

Neolitik Kültür Evresi başlangıcı

M.Ö. 10 bin – Quaternary dönemi, Holocene çağı, Asalaklıktan üreticiliğe geçiş
M.Ö. 9000
M.Ö. 8000 – Tarım, yerleşik hayat
M.Ö. 7000 – Çömlekçilik
M.Ö. 6000 –Dokumacılık, keten, sal, orak, Öküzün evcileştirilmesi
M.Ö. 5000 – Sulama, terazi
M.Ö. 4000 — Bakır , güneş saati , Pakistan’da İndus Uygarlığı
M.Ö. 3600 – Bronz kullanımı
M.Ö. 3500 – Sümerlerde Tekerlekli arabalar-yazı-saban , Mısır’da Nehir kayıkları
M.Ö. 3000 – Eşitlikçi ilkel topluluktan katmanlı uygar topluma geçiş (Uluslar) , Mum kullanımı
M.Ö. 2800 – Takvim
M.Ö. 2650 – Taş anıtlar
M.Ö. 2500 – Edebiyat (Homeros’un İlyada ve Odysseia), Cam
M.Ö. 2340 – İmparatorluklar
M.Ö. 20. yüzyıl – At’ın evcilleşmesi , Fenike şehir devletleri
M.Ö. 19. yüzyıl
M.Ö. 18. yüzyıl – Matematik ve Astronomi ,Fermantasyon
M.Ö. 17. yüzyıl – Hammurabi Kanunları
M.Ö. 16. yüzyıl
M.Ö. 15. yüzyıl – Tıp, Ebers Papirüsü, Alfabe
M.Ö. 14. yüzyıl
M.Ö. 13. yüzyıl – Tektanrıcılık
M.Ö. 12. yüzyıl – Boyalar
M.Ö. 11. yüzyıl – Denizcilik
M.Ö. 10. yüzyıl
M.Ö. 9. yüzyıl
M.Ö. 8. yüzyıl
M.Ö. 7. yüzyıl
M.Ö. 6. yüzyıl
M.Ö. 5. yüzyıl
M.Ö. 4. yüzyıl
M.Ö. 3. yüzyıl
M.Ö. 2. yüzyıl
M.Ö. 1. yüzyıl
1. yüzyıl
2. yüzyıl
3. yüzyıl
4. yüzyıl
5. yüzyıl
6. yüzyıl
7. yüzyıl
8. yüzyıl
9. yüzyıl
10. yüzyıl
11. yüzyıl
12. yüzyıl
13. yüzyıl
14. yüzyıl
15. yüzyıl
16. yüzyıl
17. yüzyıl - Sanayi Devrimi
18. yüzyıl
19. yüzyıl
20. yüzyıl
21. yüzyıl

Kaynaklar - Notlar